Glony nitkowate

star_rateOcena artykułu 0

Informacje na temat glonów nitkowatych. Co to są glony nitkowate, jak powstają i dlaczego? Rodzaje glonów nitkowatych i metody ich zwalczania. Jak zlikwidować zakwit glonów nitkowatych? Jak zabić glony nitkowate? Jak skutecznie walczyć z glonami nitkowatymi w przydomowym oczku wodnym z rybami a jak w stawie kąpielowym? Bezpieczne metody zwalczania glonów nitkowatych w oczkach wodnych, stawach retencyjnych i jeziorach. Skuteczne środki i preparaty do walki z glonami nitkowatymi.

Glony nitkowate

Glony nitkowate to glony wielokomórkowe, należące do gromady zielenic – jedne z najbardziej uciążliwych, które często zasiedlają ogrodowe oczka wodne, stawy retencyjne i kąpielowe, jeziora, a nawet akwaria. Ich rozwojowi sprzyja przejrzysta, płytka i dobrze nasłoneczniona woda z małą ilością glonów jednokomórkowych, bogata w związki fosforu.

Golony nitkowate zazwyczaj porastają  kamienie i rośliny wodne lub występują w formie pływających kożuchów na tafli wody.  Gromadzą się głównie w potokach, przy ujściu filtrów i kaskad, czyli wszędzie tam, gdzie występuje większa ilość substancji odżywczych. Rozwój i wzrost glonów nitkowatych następuje wczesną wiosną, a nawet późną zimą, w momencie gdy wyższa temperatura i światło słoneczne aktywują ich zarodniki, spory przetrwalnikowe lub żywe komórki. Rosną masowo i wyjątkowo szybko, prowadząc do tzw. zakwitu glonów. Pojedyncze komórki glonów nitkowatych szybko rozmnażają się i łączą ze sobą w duże kolonie i kłębki przy pomocy długich nitek, kierujących się zazwyczaj ku powierzchni wody. W połowie lata, kiedy substancje mineralne, a zwłaszcza związki fosforu występują w dużym stężeniu, glony nitkowate namnażają się ze zdwojoną siłą i dzięki pęcherzykom powietrza zaczynają wypływać na powierzchnię. Tworzą wtedy pływające po powierzchni wody gęste skupiska i kożuchy, które późnym latem mogą objąć swoim zasięgiem nawet cały staw. Szczytowy rozwój glonów nitkowatych może przebiegać w różnych terminach, w zależności od ich rodzaju i gatunku..

Glony nitkowate w oczku wodnym
Glony nitkowate na dnie stawu kąpielowego

Rodzaje glonów nitkowatych

Rodzajów i gatunków glonów nitkowatych jest  bardzo dużo, ale wszystkie łączy podobny wygląd i pokrój. Najbardziej znane i spotykane w naszych stawach lub jeziorach to: Skrętnica (Spirogyra), Zrostnica (Zygnema), Uwikło (Oedogonium), Mużocja (Mougeotia) i Gałęzatka (Cladophora). Jak je rozpoznać? Wszystkie zostały przedstawione na zdjęciach, znajdujących się  pod artykułem

Niekontrolowany rozwój glonów – problemy

Wszystkie glony są bardzo ważnym elementem ekosystemu zbiornika wodnego. Zaopatrują wodę w tlen, stanowią pożywienie dla zooplanktonu, owadów i ryb. Określona ilość glonów  w stawach i jeziorach jest konieczna do prawidłowego funkcjonowania biotopu, ale glony nitkowate rosną bardzo szybko.  Z tego powodu w krótkim czasie mogą wpłynąć na znaczne zachwianie  równowagi biologicznej i stać się przyczyną wielu problemów. Niepohamowany wzrost zielenic zmniejsza twardość węglanową i powoduje wahania wartości pH wody. Ponadto „glutowate” kłęby nitek wpływają na estetykę zbiorników wodnych, przeszkadzają w pływaniu lub wędkowaniu, a nawet mogą przyczynić się do śmierci ryb. Wskutek gromadzenia się dużej masy fitoplanktonu w górnych partiach zbiornika, do głębszych warstw dochodzi mniej światła słonecznego co konsekwencji hamuje proces fotosyntezy roślin wodnych. Ponadto produkty uboczne metabolizmu fitoplanktonu, a po zakończeniu zakwitu – również rozkład obumarłych cząstek glonów, mogą prowadzić do obniżenia zawartości tlenu rozpuszczonego w wodzie, czyli do tzw. deficytu tlenowego, powodując śnięcie ryb. Z reguły towarzyszy temu pogorszenie jakości wody, jej walorów smakowych i zapachowych. Obumarłe organizmy, unosząc się na powierzchni wody, uniemożliwiają rekreacyjne korzystanie ze zbiornika wodnego i stanowią spore utrudnienie dla gospodarki (zagrożone ujęcia wody, itp.). 

Nadmierna ekspansja glonów nitkowatych – przyczyny

Występowanie masowych i coraz dłuższej trwających zakwitów glonów nitkowatych to przejaw zaburzenia równowagi ekologicznej. W naturalnych zbiornikach wodnych takie zjawisko staje się coraz powszechniejsze ze względu na postępującą eutrofizację jezior i wzrastającą żyzność wód. Powodem jest działalność człowieka i związany z nią zwiększający się dopływ substancji mineralnych i organicznych do wód (ścieki komunalne, nawozy sztuczne, gnojowica, obornik spłukiwany z pól, itp.). W ogrodowych zbiornikach wodnych głównymi przyczynami nadmiernego rozrostu glonów nitkowatych są: 

  • niewłaściwe parametry wody, którą napełnia się stawy lub oczka wodne (za niskie lub za wysokie pH, za niska twardość węglanowa, zbyt duży poziom związków fosforu, zbyt mała ilość CO, itp.);
  • brak równowagi biologicznej w stawie –  powodem jest nadmiar składników pokarmowych w wodzie (m.in. azotanów), których rośliny nie są w stanie wykorzystać (za mało roślin w stosunku do wielkości zbiornika wodnego), co skutkuje zakłóceniem całego cyklu azotowego; w takiej sytuacji glony nie mają konkurencji pokarmowej i rozwijają się bardzo dobrze;
  • przekarmianie ryb lub przedostawanie się do wody nawozów i substancji odżywczych z najbliższego otoczenia stawu.

Jeżeli chcesz prowadzić zrównoważoną i odpowiedzialną gospodarkę wodną lub właściwie pielęgnować staw czy oczko wodne, musisz świadomie kontrolować rozwój wszelkiego rodzaju glonów.

Zakwit glonów i  rozwój glonów nitkowatych – zapobieganie

Nagłe zakwity glonów są zazwyczaj spowodowane nadmiarem związków biogennych (azotu i fosforu) w wodzie. Składniki te mogą przedostawać się do stawów, oczek wodnych i jezior  wraz z wodami opadowymi, przechodzącymi przez trawniki, pola uprawne, a nawet przez nieszczelne szamba.  Kontrolę nad parametrami wody i rozwojem alg można odzyskać poprzez zmniejszenie napływu niechcianych substancji odżywczych do zbiorników wodnych. Oto kilka sprawdzonych sposobów, które pomogą zapobiec  rozwojowi  glonów w ogrodowych stawach:

  • ograniczenie dostępu światła poprzez sadzenie roślin zacieniających taflę wody;
  • nieprzekarmianie ryb – ryby powinny być karmione maksymalnie raz dziennie w takiej dawce, aby pokarm był w całości zjadany, jego nadmiar opada na dno i szybko gnije, stając się pożywką dla glonów;
  • ograniczenie lub całkowite wyeliminowanie nawożenia otoczenia stawu; jeżeli do wody dostaną się minerały przeznaczone dla roślin uprawianych wokół zbiornika wodnego, na pewno skorzystają z nich glony;
  • zwiększenie ilości i różnorodności roślin wodnych i roślin podwodnych, które są naturalną konkurencją dla glonów w walce o substancje odżywcze;
  • postawienie zapory kapilarnej lub budowa stref buforowych, które blokują dopływ wody opadowej do zbiornika bogatej w substancje odżywcze.

Glony nitkowate rozwijają się wyłącznie w wodzie przejrzystej, pozbawionej zielenic oraz nasyconej dużą ilością fosforanów. Zazwyczaj pojawiają się w zbiornikach dobrze nasłonecznionych i wyposażonych w system filtracji. Niestety, filtry z lampami UVc nie sprawdzają się w walce z glonami nitkowymi, choć dobrze usuwają glony zawiesinowe i likwidują efekt zielonej wody. Budowa glonów nitkowatych sprawia bowiem, że pompa filtracyjna umieszczona w zbiorniku nie jest w stanie przetransportować ich w obszar działania lampy.

Jeżeli z różnych powodów nie uda się zapobiec rozwojowi glonów i wyeliminować przyczyn nadmiernego ich wzrostu, trzeba nadmiar glonów po prostu usunąć przy pomocy jednej z niżej opisanych metod.

Glony nitkowate –  usuwanie i likwidowanie oraz kontrolowanie

Z glonami nitkowatymi można walczyć na wiele sposobów: chemicznie, mechanicznie i biologicznie. Stosuje się również różne kombinacje tych metod.

I.             Bezpieczne metody chemiczne

Stosowanie środków chemicznych w stawach z rybami wymaga szczególnej ostrożności. Należy wybierać tylko takie preparaty, które nie zawierają związków miedzi i chloru (zabijają pożyteczne mikroorganizmy). Do względnie bezpiecznych metod chemicznych należą są preparaty, które rozbijają ściany komórek istniejących glonów nitkowatych i hamują proces fotosyntezy. Do takich produktów zalicza się bezpieczny dla ryb i bakterii AlgoSplit – aktywny tlen natychmiast oddziałuje na glony nitkowate, powodując ich zamieranie. Po zastosowaniu preparatu należy ręcznie usunąć szkodliwe pozostałości glonów, które znacznie obciążają biotop i mogą spowodować ogromne niedobory tlenu w wodzie. Zalecane jest też użycie naturalnego preparatu bakteryjnego EcoGerm Ponds – zawarte w nim mikroorganizmy nie tylko rozkładają resztki obumarłych glonów, ale poprawiają jakość wody i działają profilaktycznie przeciw pasożytom i branchimykozie u ryb. AlgoSplit nie zawiera siarczanu miedzi, metali ciężkich, jest bezbarwny i w krótkim czasie ulega całkowitemu rozkładowi w wodzie. Efekty jego działania stają się widoczne już po kilku minutach do 24 godzin od zastosowania. W celu zabezpieczenia zbiornika przed ponownym rozrostem glonów nitkowatych, bezpośrednio po użyciu AlgoSplit należy rozsypywać na powierzchni wody PhosSorb – proszek pochłaniający fosforany uwolnione z zabitych komórek glonów.

II.            Metody mechaniczne

Usuwanie glonów nitkowatych z powierzchni stawu w sposób mechaniczny z reguły odbywa się przy użyciu podbieraków, kija lub grabi. W tym celu stosuje się również odkurzacze do oczek wodnych typu Fango 2000 lub profesjonalne odkurzacze szlamowe typu Torpedo wyposażone w komplet końcówek do różnego rodzaju podłoża. Ważne jest, aby wyrzucać wyłowione glony z dala od brzegu stawu, co zapobiegnie przedostaniu się do wody składników odżywczych uwalnianych z rozkładających się szczątków glonów. Metoda mechaniczna jest bardzo pracochłonna i czasochłonna, ale okazuje się skuteczna w odniesieniu do małych stawów i oczek wodnych. Mechaniczne usunięcie żywych glonów ze stawu jednocześnie trwale usuwa biogeny, które mogłyby się stać pożywką dla kolejnych pokoleń glonów. Opisywana metoda często łączona jest  z biologiczną i chemiczną w celu maksymalizacji szansy na sukces.

III.          Metody naturalne i metody biologiczne

W walce glonami w sposób naturalny i biologiczny wykorzystuje się: naturalne środki antyglonowe, preparaty bakteryjne oraz kontrolujące i stabilizujące poziomu pH wody, a także absorbujące związki fosforu.

1. Naturalne preparaty antyglonowe

Do naturalnych i ekologicznych preparatów, które w znaczny sposób ograniczają dalszy rozwój glonów nitkowatych należy AlgoStopper oparty na skondensowanym ekstrakcie ze słomy jęczmiennej i związkach humusowych. Preparat nie zabija istniejących kolonii glonów nitkowatych ale  blokuje ich wzrost. AlgoStopper powinien być stosowany zapobiegawczo i profilaktycznie przez cały sezon występowania zielenic.

2. Preparaty bakteryjne

Produkty bakteryjne typu EcoGerm zawierają wyselekcjonowane szczepy bakterii o zróżnicowanym sposobie działania. Skutecznie redukują ilość związków biogennych w wodzie (głównie związki azotu i fosforu), szybko ograniczają rozwój glonów nitkowatych oraz sinic. Ponadto likwidują nieprzyjemne zapachy i znacznie zmniejszają ilość osadów dennych oraz zamulenie. Co więcej, pozytywnie wpływają na zdrowie ryb i przyczyniają się do zwiększenia populacji dafni oraz innych organizmów wodnych, będących wskaźnikiem czystości wód. Preparaty z linii EcoGerm polecane są do regularnego i całorocznego stosowania w różnego rodzaju zbiornikach wodnych.

3. Kontrolowanie i stabilizacja poziomu pH wody

Ustabilizowanie wartości pH w stawach jest kluczową kwestią w utrzymaniu optymalnych parametrów wody. Wzrost pH może stać się przyczyną szybkiego nawrotu ekspansji glonów, a więc wtórnej destabilizacji zbiornika. Można temu łatwo i szybko zapobiec, stopując naturalny środek PondStabil, który szybko obniża wartość pH i stabilizuje najważniejsze parametry wody: zwiększa twardość węglanową i zawartość wapnia. Już po trzech dniach od zastosowania PondStabil wyraźnie zwiększa się różnorodność gatunkowa zooplanktonu i mikroorganizmów, co minimalizuje poziom substancji szkodliwych. Ponadto dodatkowe zastosowanie preparatu PondStarter natychmiast neutralizuje metale ciężkie skumulowane w wodzie, pozostawiając  zbiornik w jak najlepszej kondycji.

Pamiętaj, że dobrze jest regularnie badać i kontrolować parametry wody  w stawach i oczkach wodnych, co pomaga zapobiec powstawaniu glonów.

4. Adsorbcja związków fosforu

Fosfor to decydujący składnik dla rozwoju glonów nitkowatych: 0,1 mg fosforu = 0,306 mg jonów fosforanowych. Wartość graniczna, powyżej której  następuje szybki rozwój glonów wynosi 0,035 mg/l fosforanów, natomiast górna granica  bezpiecznego poziomu tych związków to 0,030 mg/l. Za podstawę rozwoju glonów brutto przyjmuje się tzw. maksymalne wiosenne stężenie fosforu w naturalnych jeziorach – 0,1 mg fosforu, względnie  0,3 mg fosforanów na litr wody może przyczynić się do powstania 250 g biomasy glonów. Zatem 1 mg fosforu (P)/l wytwarza 2,5 kg biomasy glonów, natomiast 1 mg fosforanów w litrze wody przyczynia się do powstania około 0,83 kg suchej masy glonów nitkowatych. Oprócz fosforu (P) do rozwoju glonów konieczny jest jeszcze węgiel (C), azot (N) i światło słoneczne o odpowiedniej częstotliwości. Azot i węgiel nigdy nie są przyczyną masowego zakwitu glonów, decydują o ich gatunkach i następstwach. Do wytworzenia nowej masy glonów potrzebne są, oprócz światła słonecznego, poszczególne składniki w następującej kolejności (wzór Redfielda): jedna część fosforu : 15 części azotu : 130 części węgla. Najprościej zatem przerwać proces rozwoju nowych glonów poprzez usunięcie z łańcucha pokarmowego najmniejszej jednostki – fosforu. W tym celu można wykorzystać mineralny i bezpieczny preparat PhosSorb o sorpcji sięgającej 199 g fosforu na 1 kg preparatu.

Problemy związane z nadmiernym wzrostem glonów nitkowatych dotyczą zdecydowanej większości zbiorników wodnych. Tam gdzie to możliwe, należy zatem dążyć do zmniejszenia dopływu składników odżywczych, które są bezpośrednią przyczyną ekspansji glonów nitkowatych. W przypadku, gdy nadmiar glonów stał się faktem, stosowanie skutecznych i niedrogich zabiegów  chemicznych, naturalnych i biologicznych pozwoli utrzymać glony pod kontrolą, pod warunkiem powtarzania zabiegów regularnie, kilka razy w roku.

Powrót na górę

Korzystając z naszej strony, wyrażasz zgodę na wykorzystywanie przez nas plików cookies . Zaktualizowaliśmy naszą politykę przetwarzania danych osobowych (RODO). Więcej o samym RODO dowiesz się tutaj.